Wymagania dotyczące podłoża pod siew

Warstwa gleby, w której umieszczane są nasiona ma zapewnić odpowiednie warunki do szybkich i równomiernych wschodów roślin. Wymagana jest do tego odpowiednia temperatura gleby, zawartość wody i powietrza. Gleba powinna być również pozbawiona czynników chorobotwórczych.

Optymalne przygotowanie warstwy siewnej stanowi podstawę wysokiej wydajności roślin.  Warstwa siewna zapewnia szczególne warunki kiełkującym nasionom, aby wschody roślin były szybkie i równomierne.

Know How channel
Idealne podłoże pod siew

Najważniejszymi  cechami warstwy siewnej są:

  1. odporność na zaskorupianie się i erozję nawet po ulewnych deszczach
  2. ograniczanie parowania wody
  3. umożliwienie podsiąku kapilarnego wody dla kiełkujących nasion
  4. zapewnienie wody, powietrza i składników pokarmowych stymulujących rozwój systemu korzeniowego

Idealne podłoże siewne powinno wyglądać jak na załączonej ilustracji. W warstwie powierzchniowej znajdują się większe agregaty oraz substancja organiczna, przeciwdziała to powstawaniu skorupy glebowej. Poniżej znajduje się warstwa mniejszych agregatów o delikatniejszej strukturze, która ogranicza bezproduktywne parowanie wody zapewniając jednocześnie dobry kontakt nasion z glebą. Dostarczanie wody kiełkującym nasionom odbywa się poprzez kapilary, konieczny jest jednak dobry kontakt nasion z glebą. Na glebach piaszczystych, ale często również na ciężkich glinach, transport kapilarny wody może być ograniczony, przez co szczególnego znaczenia nabiera zapas wody glebowej.

Cztery podstawowe wymagania

Podłoża przygotowane do siewu mogą różnić się między sobą, ale aby spełniły swoje zadania należy rozpatrywać je pod kątem następujących parametrów:

  • woda
  • powietrze
  • ciepło
  • brak występowania czynników chorobotwórczych

Woda otaczająca nasiona

W przypadku zbóż kiełkowanie rozpoczyna się z chwilą napęcznienia ziarniaka. Napęczniałe ziarno kiełkuje, gdy ilość zawartej w nim wody wzrośnie z 13-14% do 45-60%. Przynajmniej 6% wody, spośród wody dostępnej dla roślin powinno znajdować się wokół ziarniaka, aby normalnie przebiegały procesy kiełkowania i wschodów. Podczas kiełkowania nasiona pobierają wodę z otaczającej je gleby, ważne więc jest, aby gleba dokładnie przylegała do ich powierzchni. Oznacza to, że otaczające nasiona agregaty nie mogą być zbyt duże. W praktyce przyjmuje się, że przynajmniej 50% agregatów powinno mieć średnicę mniejszą niż 5 mm. Występowanie takiego układu w warstwie gleby, w której umieszczono nasiona umożliwi ich kiełkowanie i wschody, nawet w sytuacji, gdy po siewie nie padał deszcz.

Odpowiednia głębokość dla każdego gatunku

Know How channel
Głębokość siewu to wynik kompromisu pomiędzy umieszczeniem nasion na tyle płytko, że nie wyschną one podczas kiełkowania, a jednocześnie na tyle głęboko, że wschody będą szybkie i równomierne zapewniające dobrą obsadę roślin.

Głębokość siewu decyduje o dostępności wody. Odpowiednia głębokość siewu to wynik kompromisu między umieszczeniem nasion na takiej głębokości, aby miały wystarczającą ilość wody do kiełkowania, a jednocześnie na tyle płytko, aby umożliwić im szybkie wschody, co przedstawiono na rysunku powyżej.

Know How channel
Praktycznie przyjmuje się zasadę, że głębokość siewu nasion powinna być 10 razy większa od ich średnicy. Nie należy jednak przekraczać tej wartości. Na przykład nasiono rzepaku ma średnicę 1,5-2,0 mm, oznacza to, że optymalna głębokość siewu wynosi 15,0-20,0 mm. Wartości te mają jedynie znaczenie orientacyjne. W praktyce nasiona umieszczamy na takiej głębokości, aby zapewnić im dostateczną ilość wody.

Zasada wykorzystywana w praktyce mówi, że głębokość siewu powinna być dziesięciokrotnością średnicy nasiona, jak to przedstawiono na rysunku powyżej. Zgodnie z tą zasadą nasiona grochu i fasoli umieszczamy głębiej, gdyż tam jest większa wilgotność gleby. Rzepak natomiast przeciwnie, należy umieszczać na niewielkiej głębokości mimo, że zagwarantowanie w tym miejscu odpowiedniej wilgotności jest trudne. Nigdy nie można wysiewać nasion tak płytko, aby był utrudniony do nich dostęp wody. Nasiona muszą być umieszczone w warstwie odpowiednio uwilgotnionej gleby.

Powietrze w spulchnionej glebie

Rośliny magazynują zapasy składników odżywczych w nasionach, owocach i ziarniakach w postaci skrobi, tłuszczu lub białek. Nagromadzone zapasy muszą wystarczyć do momentu, w którym zielone części rośliny będą mogły zaopatrywać ją w energię, uzyskiwaną w procesie fotosyntezy. Gdy nasiono pęcznieje rozpoczynają się procesy enzymatyczne polegające na tym, że zgromadzone składniki odżywcze zostają wykorzystane w procesie oddychania. Proces ten wymaga tlenu, który jest dostępny wokół kiełkującego nasiona. Ważne jest, aby gleba przykrywająca nasiona była dostatecznie luźna, co umożliwia wymianę gazową tlenu i powstającego w procesie oddychania nasion dwutlenku węgla z powietrzem atmosferycznym. Jeżeli po siewie nasion padają ulewne deszcze powodujące nadmierne uwilgotnienie, w glebie może wystąpić niedobór tlenu wpływający na ograniczenie kiełkowania.

Ciepło przyspiesza wschody

Wiosną gleba ogrzewana jest głównie przez promienie słoneczne, ale pośrednio również przez deszcz oraz napływające powietrze. Temperatura wierzchniej warstwy gleby, w której umieszczone zostały nasiona, ma decydujący wpływ na tempo ich kiełkowanie oraz wschody roślin. Ziarna pszenicy, jęczmienia i owsa kiełkują już w temperaturze 3-5°C, ale proces ten przebiega najintensywniej w temperaturze około 20°C. Temperatura gleby to wynik wzajemnego oddziaływania ciepła właściwego, przewodnictwa cieplnego oraz parowania. Gleby suche i porowate nagrzewają się szybciej niż gleby wilgotne lub nadmiernie zagęszczone. Im większa jest wiosną zawartość wody w glebie, tym wolniej wzrasta jej temperatura.

Zmniejsz ryzyko występowania chorób poprzez stosowanie płodozmianu

Aby zminimalizować ryzyko występowania czynników chorobotwórczych w warstwie gleby, w której zostaną umieszczone nasiona, należy stosować płodozmian. Idealnie ułożony płodozmian zapewnia możliwość naprzemiennej uprawy roślin jednoliściennych i dwuliściennych. Inną praktyczną zasadą jest to, aby resztki przedplonu rozłożyły się zanim wysiane zostaną kolejne rośliny. W sytuacji takiej ograniczone jest ryzyko występowania chorób, a resztki pożniwne nie utrudniają wschodów.

Terminologia:

Oddychanie – oddychanie komórkowe to proces, w którym składniki zapasowe zawarte w komórce zostają wykorzystane w celu otrzymania energii. W przypadku nasion to skrobia, tłuszcze lub białka są wykorzystywane do wytworzenie energii koniecznej do procesu kiełkowania.

Proces enzymatyczny – w procesie enzymatycznym decydującą rolę odgrywają białka, które przyspieszają lub spowalniają zachodzące reakcje chemiczne.

Dwutlenek węgla – Jest gazem (CO2) wydalanym w procesie oddychania komórek. Łącznie z wodą tworzy budulec, z którego w procesie fotosyntezy roślina wytwarza cukry.

Pojemność cieplna – Ilość ciepła (wyrażona w kJ) potrzebna do zwiększenia temperatury kilograma danej substancji o 1°C.

Przewodnictwo cieplne – zdolność substancji do przewodzenia ciepła.

Rośliny jednoliścienne – Rośliny, które podczas kiełkowania wytwarzają tylko jeden liścień (liść zarodkowy) – na przykład trawy, zboża.

Rośliny dwuliścienne – Rośliny, które podczas kiełkowania wytwarzają dwa  liścienie (liście zarodkowe) – na przykład rośliny oleiste, groch, fasola, len, burak cukrowy itd.