Jak uniknąć nadmiernego zagęszczenia gleby?

Nadmierna zagęszczenie gleby powoduje zmniejszenie średnicy występujących w niej porów, którymi w normalnych warunkach przewodzona jest woda i powietrze. Utrudnia to rozwój korzeni i może wywołać niedobór tlenu. Występowanie podeszwy płużnej może doprowadzić do znacznego zmniejszenia wielkości plonu.

Występowanie podeszwy płużnej oznacza zwiększenie gęstości gleby w następstwie jej ściskania. Można powiedzieć, że gleba staje się bardziej zbita, ponieważ w następstwie zmniejszenia wielkości porów każdy litr jej objętości waży więcej. Łatwiej zrozumieć i ocenić przyczyny powstawania podeszwy płużnej, gdy ogląda się jak opona ciągnika ugniata luźną glebę podczas pracy w wilgotnych warunkach.

Co się dzieje z korzeniami, kiedy gleba jest zagęszczona?

Poprzez ugniecenie gleby utrudniony zostaje rozwój korzeni. Powoduje to zwiększony opór mechaniczny, którego przyczynami są:

 

  1. Ugniecenie gleby zmniejsza liczbę i wielkość dużych porów glebowych (makroporów). Doprowadza to do sytuacji, w której jest mniej porów o średnicy większej niż korzenie. W porach o większej średnicy korzenie roślin rozwijają się swobodnie, gdyż nie natrafiają na większy opór mechaniczny gleby.
  2. Ugniecenie gleby zwiększa jej opór mechaniczny, gdyż cząstki gleby mocniej do siebie przylegają.

Zagęszczenie gleby również ogranicza przepływ wody w dół, przez glebę. To powoduje nasycenie gleby w górnych warstwach, co z kolei może prowadzić do niedoboru tlenu w korzeniach, tak jak na rysunku poniżej.

Know How channel
 

Powietrze jest niezbędne: Ocena stanu wypełnienia porów powietrzem: gdy napowietrzenie przekracza 25% oznacza to, że gleba jest dobrze napowietrzona, gdy zawartość powietrza wynosi 10 – 25% oznacza to, że w pewnych warunkach może dojść do braku tlenu, zawartość powietrza poniżej 10% oznacza, że w glebie brakuje tlenu.

Nadmierne zagęszczenie ogranicza również przenikanie wody do głębszych warstw gleby. Powoduje to nasycenie wodą górnych warstwach gleby, co z kolei może ograniczyć dostęp tlenu do korzeni roślin. Sytuację taką przedstawia rysunek zamieszczony powyżej. Stan napowietrzenia gleby decyduje ponadto o dostępności różnych składników pokarmowych roślin między innymi azotu i manganu. Występująca w warunkach beztlenowych denitryfikacja może doprowadzać do dodatkowych strat azotu w formie tlenku lub ulatniania się azotu do atmosfery. Tak więc zagęszczenie gleby może wpływać na zmniejszenie dostępności azotu.

Jak sprawić, by było lepiej?

Sposobem umożliwiającym ograniczenie nadmiernego zagęszczenia gleby jest wprowadzanie działań zapobiegawczych, które mogą przyczynić się docelowo do poprawy struktury gleby. Do sposobów tych zaliczamy drenowanie, wapnowanie stymulujące powstawanie struktury gleby, uprawę poplonów i stosowanie nawozów organicznych. Sposoby, które powodują, że gleba jest bardziej sucha zapobiegają również zwiększaniu ugniatania głębszych jej warstw.

Zmniejsz liczbę przejazdów

Stosowany system uprawy oraz siewu ma również wpływ na zagęszczenie gleby. Najważniejszym jednak jest, aby unikać wykonywania zabiegów uprawowych, gdy gleba jest zbyt wilgotna. Gleba sucha lepiej utrzymuje znaczny ciężar, podczas, gdy mokra pod tym samym obciążeniem zostaje nadmiernie ugnieciona.

Rapid
Zwiększając powierzchnię styku poprzez zastosowanie szerokich opon lub kół bliźniaczych powoduje się zmniejszenie wielkości nacisku jednostkowego na powierzchnię gleby.

Ważna jest również liczba przejazdów roboczych po polu oraz to, aby masa całkowita stosowanego sprzętu była jak najmniejsza.

Know How channel
Wielkość plonu spada wraz ze wzrostem ugniecenia gleby.